फागुन २९, पोखरा
विश्वभर लोकप्रिय मानिने गल्फ खेल नेपालमा पनि विस्तारै चर्चामा आउँदै गएको छ । ठूला मैदानमा खेलिने यो खेल धेरैलाई रोचक लागे पनि “गल्फ कसरी खेलिन्छ ?” भन्नेबारे धेरै मानिसलाई स्पष्ट जानकारी छैन ।
गल्फ वास्तवमा धैर्य, ध्यान, सीप र रणनीति प्रयोग गरेर खेलिने खेल हो । यसमा खेलाडीले एउटा सानो बललाई विशेष प्रकारको डण्डा (क्लब) प्रयोग गरेर मैदानमा बनाइएका प्वालहरूमा हाल्नुपर्छ ।
खेलको मुख्य उद्देश्य भनेको कमभन्दा कम प्रहार (स्ट्रोक) गरेर बललाई प्वालमा पुर्याउनु हो । जसले सबैभन्दा कम प्रहारमा सबै प्वाल पूरा गर्छ, उसलाई विजेता मानिन्छ ।
गल्फ मैदान कस्तो हुन्छ ?गल्फ खेलिने मैदानलाई गल्फ कोर्स भनिन्छ । यो मैदान सामान्य खेल मैदानभन्दा धेरै ठूलो हुन्छ ।एक गल्फ कोर्समा सामान्यतया १८ वटा प्वाल (Hole) हुन्छन् । केही साना प्रतियोगितामा भने ९ वटा प्वाल पनि हुन सक्छन् ।
प्रत्येक प्वालमा तीन मुख्य भाग हुन्छन्: टी–अफ क्षेत्र (Tee Box) खेल सुरु गर्ने स्थान फेयरवे (Fairway) – बल अघि बढ्दै जाने हरियो क्षेत्र ग्रीन (Green) – अन्तिम भाग जहाँ प्वाल हुन्छ खेलाडीले टी–अफबाट बल हानेर फेयरवे हुँदै अन्तिममा ग्रीनमा रहेको प्वालभित्र बल हाल्नुपर्छ ।
खेल कसरी सुरु हुन्छ ?खेल सुरु गर्दा खेलाडीले सानो स्ट्यान्डजस्तो वस्तु “टी” मा बल राख्छ ।त्यसपछि खेलाडीले क्लब प्रयोग गरेर बललाई मैदानतर्फ प्रहार गर्छ ।बल जहाँ गएर रोकिन्छ, अर्को प्रहार त्यहीँबाट गर्नुपर्छ । यसरी क्रमशः बललाई प्वालतर्फ लैजाँदै अन्तिममा प्वालभित्र हालिन्छ ।
गल्फमा प्रयोग हुने मुख्य सामग्री गल्फ खेल्नका लागि केही विशेष सामग्री आवश्यक पर्छन्। १. गल्फ क्लब बल हान्न प्रयोग हुने डण्डा हो । फरक–फरक दूरीका लागि फरक क्लब प्रयोग गरिन्छ ।२. गल्फ बल सानो गोलो बल हुन्छ जसको बाहिरी भागमा साना खाल्डा (dimple) हुन्छन् । ३. टी (Tee) खेल सुरु गर्दा बल राख्ने सानो स्ट्यान्ड । ४. गल्फ ब्याग विभिन्न क्लब राख्ने झोला ।गल्फ खेलका मुख्य नियम
१. कम प्रहारमा प्वालमा पुर्याउनु खेलको सबैभन्दा महत्वपूर्ण नियम भनेको बललाई सकेसम्म कम स्ट्रोकमा प्वालमा हाल्नु हो ।२. बल जहाँ रोकिन्छ त्यहीँबाट खेल्नुपर्छ बल जहाँ रोकिन्छ, खेलाडीले अर्को प्रहार त्यहीँबाट गर्नुपर्छ ।३. अन्य खेलाडीलाई बाधा नपुर्याउनु अरू खेलाडीले प्रहार गर्दा शान्त रहनुपर्छ । गल्फमा अनुशासनलाई निकै महत्व दिइन्छ ।४. मैदानको नियम पालना केही क्षेत्रलाई हाजार्ड (Hazard) भनिन्छ जस्तै पानी, बालुवा आदि । यदि बल त्यहाँ पर्यो भने अतिरिक्त प्रहार (Penalty) थपिन सक्छ ।
“पार” भनेको के हो ?गल्फमा धेरै प्रयोग हुने शब्द हो “पार (Par)” ।पार भनेको कुनै प्वाल पूरा गर्न आदर्श रूपमा लाग्ने प्रहार संख्या हो ।उदाहरणका लागि: पार ३ – ३ प्रहारमा पूरा गर्नुपर्ने पार ४ – ४ प्रहार पार ५ – ५ प्रहार यदि खेलाडीले पारभन्दा कम प्रहारमा प्वाल पूरा गर्यो भने त्यो राम्रो प्रदर्शन मानिन्छ ।
गल्फ किन विशेष खेल मानिन्छ ?गल्फ केवल शारीरिक शक्ति मात्र होइन, धैर्य, एकाग्रता र रणनीति आवश्यक पर्ने खेल हो ।यस कारण यो खेल धेरै व्यवसायी, कूटनीतिज्ञ, राजनीतिज्ञ तथा खेलप्रेमीबीच लोकप्रिय छ ।यो खेल खेल्दा मानिसहरू लामो समय हिँड्ने भएका ले स्वास्थ्यका लागि पनि राम्रो मानिन्छ ।
नेपालमा गल्फको अवस्था नेपालमा गल्फ खेल सीमित भए पनि केही प्रमुख सहरहरूमा गल्फ कोर्स सञ्चालनमा छन् ।काठमाडौं, पोखरा लगायत स्थानमा समय–समयमा गल्फ प्रतियोगिता पनि आयोजना हुने गरेका छन् ।पर्यटनसँग जोडेर पनि गल्फलाई विकास गर्ने सम्भावना रहेको खेलकुद क्षेत्रका जानकारहरू बताउँछन् ।
सारमा भन्नुपर्दा, गल्फ भनेको सानो बललाई क्लब प्रयोग गरेर ठूलो मैदानमा रहेका प्वालहरूमा कमभन्दा कम प्रहारमा हाल्ने खेल हो । नियम सरल भए पनि राम्रो खेल्न अभ्यास, धैर्य र रणनीति आवश्यक पर्छ ।
प्रतिक्रिया