कार्तिक ८, काठमाडौं
नेपाल सरकारले पुराना भवनको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न भवन निर्माणसम्बन्धी कानुन कडा बनाउने प्रस्ताव अघि सारेको छ।
भवन ऐन, २०५५ लाई संशोधन गर्न संसद्मा दर्ता गरिएको विधेयकमा निर्माण सम्पन्न भएको ५० वर्ष पुगेका तोकिएका भवनको विस्तृत प्राविधिक सुरक्षा परीक्षण गर्नुपर्ने व्यवस्था प्रस्ताव गरिएको छ।
प्रस्तावित व्यवस्थाअनुसार ५० वर्ष पुगेका सम्बन्धित भवनको संरचनात्मक अवस्था, भूकम्पीय सुरक्षा, अग्नि सुरक्षा तथा प्रयोग सम्बन्धी सुरक्षाको मूल्याङ्कन योग्यताप्राप्त इन्जिनियरको नेतृत्वमा गर्नुपर्नेछ।
त्यसैगरी, भवन निर्माण सम्पन्न भएको ६५ वर्ष पूरा भएपछि थप विस्तृत सुरक्षा मूल्याङ्कन र स्वतन्त्र प्राविधिक समीक्षा गर्नुपर्ने प्रस्ताव गरिएको छ।
असुरक्षित देखिए मर्मतदेखि भत्काउनेसम्मको प्रक्रिया प्राविधिक परीक्षणबाट भवनमा समस्या देखिएमा त्यसको अवस्थाअनुसार मर्मत, सुधार वा प्रबलीकरण गरेर सुरक्षित बनाउनुपर्ने व्यवस्था प्रस्ताव गरिएको छ।
मर्मत तथा प्रबलीकरणबाट पनि भवनलाई सुरक्षित बनाउन नसकिने प्राविधिक निष्कर्ष आएमा आवश्यक कानुनी प्रक्रिया पूरा गरेर भवन को केही भाग वा पूरै संरचना भत्काउन सकिनेछ।
त्यसो त भवन ५० वर्ष पुरानो हुँदैमा स्वतः भत्काउनुपर्ने भन्ने व्यवस्था नगरिएको तर सुरक्षा परीक्षण नगराएकै कारण मात्र भवन असुरक्षित ठहरिने वा भत्काउनुपर्ने अवस्था पनि नहुने समाचार स्रोतहरूले उल्लेख गरेका छन्।
मापदण्डविपरीत भवन निर्माण गर्नेलाई जरिवानाको प्रस्ताव विधेयकमा स्वीकृत नक्सा तथा भवन निर्माणसम्बन्धी मापदण्ड उल्लङ्घन गर्नेलाई पाँच लाखदेखि १० लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना गर्न सकिने व्यवस्थासमेत प्रस्ताव गरिएको छ।
त्यस्तै, सम्बन्धित निकायको निर्देशन पालना नगर्ने तथा नियम विपरीत निर्माण गरिएका भवनको व्यवस्थापनका लागि थप कानुनी व्यवस्था गर्ने प्रस्ताव पनि विधेयकमा समेटिएको समाचारमा उल्लेख छ।
विधेयक र लागू भइसकेको कानुन फरक विषयमा सामाजिक सञ्जालमा ५० वर्ष पुराना घर सरकारले भत्काउने निर्णय गरेको भन्दै सामग्री सार्वजनिक भइरहेका छन्। तर यस्तो दाबीले विधेयक मा प्रस्तावित व्यवस्थालाई सरकारले गरिसकेको अन्तिम निर्णयका रूपमा प्रस्तुत गरेको देखिन्छ।
वास्तवमा, भवन ऐन संशोधनसम्बन्धी विधेयकमा प्रस्ताव गरिएका प्रावधान र लागू भइसकेको कानुन एउटै होइनन्। त्यसैले ५० वर्ष पुरानो घर भएका नागरिकले उमेरकै आधारमा आफ्नो घर भत्काइने निष्कर्ष निकाल्नु उचित हुँदैन।
पुराना भवनको सुरक्षा परीक्षणको मुख्य उद्देश्य सम्भावित दुर्घटना न्यूनीकरण गर्नु र नागरिकको ज्यान तथा सम्पत्तिको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु हो।
प्रतिक्रिया